Chrześcijaństwo

Opór Żydów przeciwko rządom greckim przerodził się w walkę z okupacją rzymską. Rzymianie zajęli Izrael w roku 63 p.n.e. Wiara w Mesjasza nabrała teraz dla Żydów wielkiej wagi. Wielu twierdziło, że właśnie się pojawił taki przywódca. Na ten okres przypadała działalność Jezusa z Nazaretu. Sprzeciw wobec administracji rzymskiej doprowadził do wybuchu rebelii, z których jedna, rozpoczęta w roku 70 n.e., zakończyła się ponownym zburzeniem świątyni jerozolimskiej. Żydzi zaczęli przenosić się do miast na terytorium całego imperium, a klęski kolejnych powstań w Izraelu przyspieszyły ten proces. Rozwojowi diaspory żydowskiej w Europie towarzyszyło pojawienie się nowych tradycji religijnych. Coraz większą wagę przywiązywano do studiowania prawa. Nad Torą, czyli prawem, w formie przekazanej w Pięcioksięgu zaczęła dominować szersza tradycja ustna zawierająca także komentarze do Pięcioksięgu. Ta tradycja ustna została w końcu spisana. Kluczową postacią w tym procesie był rabin Juda ha-Nasi, który zakończył ostateczne redagowanie Miszny w około roku 200 naszej ery. Wyniki dalszych studiów zawarte zostały w Gemarze jerozolimskiej, która powstała w IV wieku naszej ery i Gemarze babilońskiej, spisanej w V wieku naszej ery. Getnara i Miszna stworzyły razem Talmud (a właściwie dwa Talmudy od dwóch Gemaf).